Đề cương ôn tập Giữa kì 2 Ngữ văn 7 năm 2024–2025 trường THCS Dương Văn Mạnh (Bà Rịa Vũng Tàu)

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP GIỮA HỌC KÌ II NGỮ VĂN 7

NĂM HỌC 2024 – 2025

I. TRI THỨC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN 1/ Văn nghị luận a. Khái niệm Văn bản nghị luận về một vấn đề đời sống (nghị luận xã hội) được viết ra để bàn về một sự việc, hiện tượng có ý nghĩa đối với xã hội, hay một vấn đề thuộc lĩnh vực tư tưởng, đạo đức, lối sống của con người.

b. Đặc điểm Văn bản nghị luận về một vấn đề đời sống có những đặc điểm sau: - Thể hiện rõ ý kiến khen, chê, đồng tình, phản đối của người viết đối với hiện tượng, vấn đề cần bàn luận.

- Trình bày những lí lẽ, bằng chứng để thuyết phục người đọc, người nghe. Bằng chứng có thể là nhân vật, sự kiện, số liệu liên quan đến vấn đề cần bàn luận.

- Ý kiến lí lẽ, bằng chứng được sắp xếp theo trình tự hợp lí. c. Các văn bản nghị luận đã học. - Học sinh nắm chắc các nội dung: thể loại, tác giả, ý kiến, lí lẽ, bằng chứng, mục đích viết.

2/ Tục ngữ: Tục ngữ là một trong những thể loại sáng tác dân gian. *Về nội dung: tục ngữ thể hiện những kinh nghiệm của nhân dân về thiên nhiên, lao động sản xuất, con người và xã hội.

*Về hình thức, tục ngữ có các đặc điểm: + Thường ngắn gọn (câu ngắn nhất gồm 4 chữ, câu dài có thể trên dưới 16 chữ) + Có nhịp điệu, hình ảnh. + Hầu hết đều có vần và thường là vần lưng. Vần lưng trong tục ngữ có thể được gieo ở hai tiếng liền nhau (gọi là “vần sát”) Ví dụ: Một điều nhịn chín điều lành. Hoặc gieo ở hai tiếng cách nhau (gọi là “vần cách”) Ví dụ: Nuôi lợn ăn cơm nằm, nuôi tằm ăn cơm đứng + Thường có hai vế trở lên. Các vế đối xứng nhau cả về hình thức lẫn nội dung. + Thường đa nghĩa nhờ sử dụng các biện pháp tu từ, nhất là tục ngữ về con người và xã hội.

* Chức năng của tục ngữ: + Mỗi câu tục ngữ diễn đạt trọn vẹn một ý (một nhận xét, một kinh nghiệm) . Ví dụ: cha mẹ sinh con, trời sinh tính. + Tục ngữ được sử dụng chủ yếu nhằm tăng thêm độ tin cậy, sức thuyết phục về một nhận thức hay một kinh nghiệm.

*Đọc và hiểu nội dung các câu tục ngữ đã học. II. TIẾNG VIỆT 1. Liên kết trong văn bản a. Đặc điểm và chức năng

- Liên kết là một trong những tính chất quan trọng của văn bản, có tác dụng làm cho văn bản trở lên mạch lạc, hoàn chỉnh cả về nội dung và hình thức.

- Đặc điểm của một văn bản có tính liên kết:

+ Nội dung các câu các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau.

+ Các câu các đoạn được kết nối với nhau bằng các phép liên kết phù hợp. b. Một số phép liên kết thường dùng

+ Phép lặp từ ngữ: Lặp lại ở câu đứng sau các từ ngữ đã có ở câu trước.

+ Phép thế: Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ có tác dụng thay thế từ ngữ đã có ở câu trước.

+ Phép nối: Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ biểu thị quan hệ với câu đứng trước

+ Phép liên tưởng: Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ cùng trường liên tưởng với từ ngữ đã có ở câu trước

1. Thành ngữ

a/Khái niệm: Là một tập hợp từ cố định. Nghĩa của thành ngữ không phải là phép cộng đơn giản nghĩa của các từ cấu tạo nên nó mà là nghĩa của cả tập hợp từ, thường có tính hình tượng và biểu cảm.

VD: Chậm như rùa, nhanh như cắt, đen như cột nhà cháy,.. b/ Chức năng: - Làm cho lời nói, câu văn trở nên giàu hình ảnh và cảm xúc. - Làm thành một bộ phận của câu hay thành phần phụ trong các cụm từ. làm cho lời nói, câu văn trở nên giàu hình ảnh, cảm xúc (là một bộ phận của câu).

2. Nói giảm nói tránh - Nói giảm nói tránh là biện pháp dùng cách diễn đạt tế nhị, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự.

Ví dụ: Cô ấy trông thật xấu xí -> Cô ấy trông không được xinh lắm

- Đặt câu có sử dụng phép nói giảm, nói tránh 3. Nói quá - Nói quá là biện pháp phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, sự việc, hiện tượng được miêu tả với mục đích tạo ấn tượng, tạo điểm nhấn và tăng sức biểu cảm cho sự diễn đạt.

Ví dụ: Thuận bè thuận bạn tát cạn biển Đông. - Đặt câu có sử dụng phép nói quá.