Giải Bài 1 trang 37 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Bài tập Củng cố, mở rộng — Bài 1 (trang 37)

Yêu cầu: Nêu những điều bài học đã bổ sung cho hiểu biết về *truyện nói chung* và *tiểu thuyết hiện đại nói riêng*.

Bài học (bài *Khả năng lớn lao của tiểu thuyết*, với các văn bản *Xuân Tóc Đỏ cứu quốc* — Vũ Trọng Phụng, *Nỗi buồn chiến tranh* — Bảo Ninh…) đã mở rộng hiểu biết trên các phương diện sau:

a) Bổ sung hiểu biết về truyện nói chung

- Truyện là loại hình tự sự, phản ánh đời sống qua cốt truyện, nhân vật, tình huống, người kể chuyện và điểm nhìn. Qua bài học, em hiểu rõ hơn rằng giá trị của một truyện không chỉ nằm ở việc *kể chuyện gì* mà còn ở *cách kể* — tức nghệ thuật trần thuật.

- Em nhận thức sâu hơn về vai trò của người kể chuyện và điểm nhìn: điểm nhìn có thể dịch chuyển linh hoạt (bên ngoài — bên trong, khách quan — chủ quan), tạo nên tính đa giọng điệu, đa nghĩa cho tác phẩm.

- Em thấy được mối quan hệ giữa hư cấu và hiện thực: truyện hư cấu nhưng vẫn phản ánh chân thực bản chất đời sống và chiều sâu tâm hồn con người.

b) Bổ sung hiểu biết về tiểu thuyết hiện đại nói riêng

- Tiểu thuyết hiện đại có khả năng bao quát hiện thực rộng lớn, phản ánh đời sống xã hội ở nhiều tầng lớp, nhiều bình diện với dung lượng lớn và cấu trúc phức tạp.

- Tiểu thuyết hiện đại chú trọng khám phá thế giới nội tâm, chiều sâu tâm lí và những vùng khuất lấp trong ý thức con người (dòng ý thức, hồi ức, giấc mơ…), như cách *Nỗi buồn chiến tranh* tái hiện kí ức chiến tranh qua tâm trạng nhân vật Kiên.

- Tiểu thuyết hiện đại đổi mới mạnh mẽ về nghệ thuật trần thuật: phá vỡ trật tự thời gian tuyến tính, đan xen các mạch truyện, dịch chuyển điểm nhìn, sử dụng giọng điệu trào phúng sắc bén (như nghệ thuật châm biếm của Vũ Trọng Phụng trong *Số đỏ*).

- Tiểu thuyết hiện đại mang tính đối thoại, đa thanh: nhiều tiếng nói, nhiều quan niệm về cuộc sống cùng tồn tại, khiến tác phẩm trở nên đa nghĩa, giàu sức gợi và đòi hỏi sự đồng sáng tạo từ người đọc.

c) Kết luận

Bài học giúp em hiểu truyện không chỉ là câu chuyện được kể mà là một cấu trúc nghệ thuật tinh vi; đồng thời thấy được *khả năng lớn lao* của tiểu thuyết hiện đại trong việc chiếm lĩnh hiện thực bề rộng lẫn chiều sâu con người, từ đó biết cách đọc một tiểu thuyết hiện đại một cách chủ động và sâu sắc hơn.